Wtorek, 24 Listopada 2020 - Flory, Emmy, Chryzogona

Historia: Rzecz o kartuskich Żydach cz. III

Wydane 26 października 1932 roku rozporządzenie ministerialne tworzące kartuską żydowską gminę wyznaniową usankcjonowało jej istnienie, ale problemem pozostała kwestia mianowania jej zarządu.

O terminie i miejsca odbycia wyborów zadecydowały 31 stycznia 1933 roku władze Urzędu Wojewódzkiego w Toruniu. Warunkiem udziału w wyborach była pełnoletniość, stały meldunek i płeć męska. Odbyły się one 28 maja 1933 roku w Kartuzach, ale przypuszcza się, że frekwencja nie była zbyt wysoka, gdyż nie wybrano do zarządu ani jednego członka ze wspólnoty żydowskiej w Gdyni, która choć wzięła udział w wyborach stanowczo odmawiała przyłączenia się do kartuskiej gminy żądając od władz zgody na utworzenie własnej gminy z siedzibą w Gdyni.

Do pierwszego zarządu wybrano przemysłowca Brunona Rosenthala z Wejherowa, który miał pełnić funkcję prezesa okręgowego i jako członków – kupca Luzera Blibauma z Wejherowa, kupca Wolfa Aleksandrowicza z Wejherowa, kupca Moryca Ickowicza z Wejherowa, kupca Maksa Kriese z Wejherowa, kupca i kantora Maksa Cohna z Pucka, kupca Abrahama Szyję Rotapela z Pucka. Sprawowali oni swe funkcje przez 4 lata. Niestety wśród członków zarządu nie znalazł się ani jeden przedstawiciel z 7 rodzin żydowskich zamieszkujących ówcześnie Kartuzy.


Sklep Sally Arendt przy Placu św. Brunona

Zakres działalności Gminy Wyznaniowej Żydowskiej Okręgu Kartuskiego określał statut, a jej sprawy finansowe ujmowane były w budżetach uchwalanych na posiedzeniach zarządu i lustrujących wydatki i dochody, które były jawne i dostępne dla wszystkich zainteresowanych przez 8 dni poczynając od dnia uchwalenia. Każdy z członków gminy uiszczający na jej rzecz podatki podstawowe miał też prawo wniesienia swych uwag i ewentualnego zażalenia. W przypadku zaległości w opłatach ściągalnością zajmował się komornik.

Ówcześnie na tle politycznym, którego podłożem był szerzący się na Pomorzu Gdańskim antysemityzm propagowany przez Stronnictwo Narodowe zaczęły psuć się relacje społeczeństwa żydowskiego z kartuską społecznością lokalną. 14 maja 1933 roku w Chmielnie odbyło się zebranie, na którym występowano przeciwko przyjmowaniu uciekinierów żydowskich z faszystowskich Niemiec. Zaczęły się też liczne napaści na Żydów np. w Kartuzach
w lipcu 1933 roku miała miejsce próba obcięcia brody Żydowi, a w sierpniu i grudniu tego roku miały miejsce przypadki wybijania szyb w domach i sklepach żydowskich. W 1934 roku wskutek szykan i bojkotu ubył z grona miejscowych rzemieślników przyjezdny zegarmistrz żydowski prowadzący firmę „Precjoza” przy ul. Marszałka Piłsudskiego. Od 1 marca 1936 roku zaczął obowiązywać zakaz uboju zwierząt rzeźnych sposobem rytualnym, którego władze wojewódzkie nie uchyliły motywując go tym, że spowodowałoby to sprzeciw i niezadowolenie ludności chrześcijańskiej.

W tym też czasie z kartuskiego rynku zniknął skład bławatów i towarów krótkich żydowskiego kupca Dawida Buchmana znajdujący się przy placu św. Brunona, którym zarządzał jego rodak Grynszpan. Skład ten Dawid Buchman dzierżawił od marca 1937 roku od Benkowskiego, co wzbudzało wielkie niezadowolenie mieszkańców miasta, którzy piętnowali nieobywatelski postępek właściciela szkodzący polskiemu kupiectwu i sprzyjający osadzaniu się Żydów na Ziemi Kartuskiej. Jak donosiła prasa kupiec ten uciekł z miasta nocą pozostawiając cały majątek. Prócz niego w Kartuzach ówcześnie istniały jeszcze trzy handlowe składy żydowskie.

Mimo tych problemów po 4 latach działalności gminy kartuskiej i pierwszego jej zarządu nadszedł czas kolejnych wyborów, które uchwalono na dzień 14 listopada 1937 roku. W tym czasie coraz mocniej do głosu dochodziła bardzo liczna i silna ekonomicznie grupa Żydów z Gdyni żądająca utworzenia własnej gminy zastępowanej dotąd przez Komisję dla Spełniania Zadań Gminy Wyznaniowej Żydowskiej Okręgu Kartuskiego w Gdyni. Do głosowania było uprawnionych 620 członków gminy, z czego 540 z Gdyni. Frekwencja wyborcza wyniosła 72, 5 %.

Dariusz Dolatowski
2016-02-12 09:45 1817

Komentarze

~atuvihiv

http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/ - Amoxicillin 500mg Capsules Amoxicillin 500mg jfv.jljt.gazetakartuska.pl.tek.ds http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/

Dodaj komentarz

Twój mail będzie nie widoczny.